24.9 C
Nafpaktos
Friday, October 7, 2022
spot_img
spot_img

Αντ. Βενέτης: Ο Θεόφιλος στη Μουργκάνα

Μάλλον μετά την προσάρτηση της Θεσσαλίας στο μικρό ελληνικό βασίλειο, ένας νεαρός και ανήσυχος Λειώτης, ο Βασίλης Τσιλιβίδης, εγκαταλείπει το τουρκοκρατούμενο και φτωχό χωριό του Λειά, σκαρφαλωμένο ψηλά στη Μουργκάνα και εγκαθίσταται στο μεγάλο λιμάνι του Παγασητικού, τον Βόλο.

Ευφυής και δραστήριος γρήγορα προσαρμόζεται στις νέες συνθήκες και κατά την τοπική έκφραση, πρόκοψε στις επαγγελματικές του δραστηριότητες και συγχρόνως δημιουργεί και μια αξιόλογη οικογένεια, η οποία διατηρεί ισχυρούς δεσμούς με το απομακρυσμένο χωριό τους. Πολλές φορές φιλοξενεί και φροντίζει έναν γραφικό και περιπλανώμενο ζωγράφο, που από τη Λέσβο βρέθηκε στο Πήλιο. Αυτός δεν είναι άλλος από τον μεγάλο λαϊκό ζωγράφο Θεόφιλο (1867 – 1934).

Έτσι όταν το 1920 ένας από τους γυιούς του Βασιλή Τσιλιβίδη, ο Χρήστος Τσιλιβίδης, ο οποίος είχε εξελιχθεί σε σημαντικό παράγοντα της πόλης του Βόλου, ανακατασκευάζει εκ θεμελίων την εκκλησία του χωριού του «Αγία Παρασκευή», εζήτησε από τον Θεόφιλο τρεις εικόνες, του Αγίου Βασιλείου, του Αγίου Παντελεήμωνος και του φουστανελά Αγίου Γεωργίου εξ Ιωαννίνων, για να κοσμήσουν την εκκλησία. Έμπλεος ευγνωμοσύνης ο Θεόφιλος το πράττει.

Πέρασαν τα χρόνια, διάβηκαν από το χωριό Ιταλοί, Γερμανοί και Τσάμηδες, οι οποίοι στις 20 Απριλίου 1944 έκαψαν περίπου το μισό χωριό και πλην άλλων, την εκκλησία της Παναγίας, κτίσμα του 18ου αιώνα και το λιθόκτιστο σχολείο του χωριού. Ακολούθησε η αιματηρή εμφύλια διαμάχη της τριετίας 1946 – 1949, οι αντάρτες κατέλαβαν το χωριό, αλλά τον Σεπτέμβριο του 1948, ηττήθησαν από τον Εθνικό στρατό και αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν το δύσβατο όγκο της Μουργκάνας. Η εκκλησία όμως της Αγίας Παρασκευής και πάλι διεσώθη.

Πολύ αργότερα την δεκαετία του 1970, ο οδοντίατρος – Θεολόγος στο Βόλο, Δημήτριος Τσιλιβίδης, εγνωστοποίησε στον ιερέα του χωριού Νικόλαο Βενέτη (1908 – 1993), την ύπαρξη των τριών εικόνων του Θεόφιλου. Ο αείμνηστος ιερέας τον συμβούλευσε να μην δημοσιοποιήσει την ύπαρξη αυτών, για να μην κινδυνεύσουν από αρπακτικά χέρια.

Μετά όμως την συνταξιοδότηση του ιερέα Νικόλαου Βενέτη κα την εγκατάστασή του, λόγω ασθενείας, στην Αθήνα, ο Δημήτριος Τσιλιβίδης, προς τα τέλη της δεκαετίας το 1980, εγνωστοποίησε στην Εφορία Βυζαντινών αρχαιοτήτων των Ιωαννίνων, την ύπαρξη των τριών εικόνων του Θεόφιλου στην εκκλησία της Αγίας Παρασκευής. Η Εφορία το διεπίστωσε και ο αείμνηστος Δημήτρης Κωνστάντιος έγραφε στο εβδομαδιαίο τότε περιοδικό «Ταχυδρόμος» της 4.1.1990, για τις εικόνες του Θεόφιλου, που βρήκε στην «Αγία Παρασκευή» του χωριού μας:

«Αυτές όμως που παρουσιάζουμε σήμερα, ως προς την τεχνική, την εκφραστικότητα των μορφών και τη χρωματική αρμονία πρέπει να είναι τα καλύτερα θρησκευτικά έργα του Θεόφιλου. Τολμώ να πω ότι είναι από τα αριστουργήματά του.»

Κάπως έτσι οι εικόνες του Θεόφιλου βρέθηκαν από το βουνό των Κενταύρων στο «διχασμένο βουνό» της Μουργκάνας.

Ήδη, μετά την ίδρυση του μουσείου ΥΦΑΝΤΗ, το οποίο στεγάζεται στο λιθόκτιστο σχολείο του χωριού Λεια, οι εικόνες του Θεόφιλου μαζί με τους πίνακες του μεγάλου σύγχρονου ζωγράφου, Σωτήρη Σόρογκα, κοσμούν το μουσείο ΥΦΑΝΤΗ.

 

Αντώνης Ν. Βενέτης,

Μοναστηράκι Δωρίδος

Newspaper WordPress Theme
Newspaper WordPress Theme
Newspaper WordPress Theme
Newspaper WordPress Theme
Newspaper WordPress Theme

Περισσότερα

Newspaper WordPress Theme