Γράφει ο Νίκος Δημητρόπουλος
οικονομολόγος
ΤΟ ΝΕΡΟ
Ξεκινάμε με το ότι το νερό είναι ζωτικής σημασίας κοινωνικό αγαθό και ανήκει στο Δημόσιο που κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί.
Για να μπει μια τάξη στο χάος και την αυθαιρεσία που επικρατούσε , η ΕΕ με την οδηγία 2000/60/ΕΚ όρισε σε κάθε χώρα να οροθετηθούν υδατικά διαμερίσματα και λεκάνες απορροής των ποταμών ώστε κατόπιν να εκπονηθούν τα σχέδια διαχείρισης κάθε λεκάνης, εγκεκριμένα από το ΥΠΕΝ, που να ορίζουν με σαφήνεια τους κανόνες και τα δικαιώματα διαχείρισης . Ως Λεκάνη Απορροής ορίζεται η γεωγραφική και εδαφική έκταση στην οποία όλα τα νερά (από βροχές, χιόνια ή πηγές) ρέουν και αποστραγγίζονται μέσα από ένα κοινό δίκτυο ρυακιών, χειμάρρων και ποταμών προς ένα τελικό σημείο λίμνη, θάλασσα κλπ.
Το υδατικό διαμέρισμα που ανήκουμε η Ναυπακτία είναι της Δυτικής Στερεάς Ελλάδας(διαφορετικό από της Πελοποννήσου που υπάγεται η Αχαΐα και η Ηλεία) και στη λεκάνη απορροής του Ευήνου, περιοχή όλη σχεδόν αρμοδιότητας της Ναυπακτίας, από την οποία υδροδοτείται, πλην ορισμένων σημείων στην Ανατολική όχθη, που ακουμπάει στο Θέρμο, το Αγρίνιο και το Μεσολόγγι ως δημοτικές οντότητες. Εντός της λεκάνης αυτής υπάρχει η υπολεκάνη του φράγματος του Αγίου Δημητρίου, περιοχή πλήρους αρμοδιότητας της Ναυπακτίας το οποίο συγκρατεί πάνω από 230 εκατομμύρια κμ νερού , όλων των κύριων πηγών του ποταμού , δηλαδή τα Βαρδούσια, από τα οποία 200 εκτρέπονται(εξάντληση κατά 90% του πόρου) στην Αθήνα και 30 να αφήνονται οικολογική παροχή για να συντηρείται υποτίθεται η ζωή μετά το φράγμα. Όμως το 2025 λόγω λειψυδρίας το ΥΠΕΝ αποφάσισε τα 25 από αυτά να παρακρατούνται για την Αθήνα(και όχι μόνο, Δελφοί, Λειβαδιά, Θήβα) και τα υπόλοιπα να πηγαίνουν στην κοίτη του ποταμού, υποτίθεται προσωρινά. Δηλαδή από ένα κυβικό το δευτερόλεπτο στα 170 λίτρα, με αποτέλεσμα να φτάνει και να μη φτάνει στον πάτο του φράγματος. Οι ως άνω περιοχές εν τω μεταξύ παίρνουν πάμφθηνο νερό λόγω φυσικής ροής από το φράγμα και του Μόρνου εννοείται. Συνεχίζοντας την κοίτη του ποταμού παρακάτω ζητήθηκε να γίνει κάποιο υδροηλεκτρικό φράγμα, στην συνέχεια, Τρίκορφο και μετά έγινε ο χαμός της απόληψης αδρανών υλικών και στης εκβολές η θάλασσα «μπήκε» τριακόσια τετρακόσια μέσα στην στεριά. Ευτυχώς που δεν πάθαμε τίποτα δηλαδή.
Σέ όλο λοιπόν αυτό το πλέγμα η ΔΕΥΑΝ ο Δήμος Ναυπακτίας δηλαδή, παίρνει ή αντλεί με διάφορους τρόπους και διαχειρίζεται τέσσερα εκατομμύρια κυβικά νερό περίπου, από εκατόν πενήντα με διακόσια σημεία σε όλη την επικράτειά του και από τα οποία, τα δυόμιση με τρία φτάνουν στην κατανάλωση. Πάνω από το 90% προέρχονται από την λεκάνη απορροής του Ευήνου και τα υπόλοιπα του Μόρνου και φυσικά κατόπιν αδειοδοτήσεων της Διεύθυνσης Υδάτων ,γιατί κατά τα λοιπά το νερό είναι δημόσιο αγαθό. Αυτό είναι το επίδικο αυτές τίς μέρες και αυτό θα αναλύσουμε παρακάτω σε ενότητες:
ΚΡΑΤΟΣ-ΠΟΛΙΤΕΙΑ
Η κυβέρνηση στο πλαίσιο των αντιλήψεών της προώθησε την ιδιωτικοποίηση του νερού κατά παρόμοιο τρόπο με την ενέργεια γι αυτό και στην Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας( ΡΑΕ) πρόσθεσε και το νερό. Από τότε ξεκίνησε τα σενάρια περί συγχωνεύσεων με σκοπό τις οικονομίες κλίμακος και τον εξορθολογισμό της χρήσης νερού συνολικά στη Χώρα. Παράλληλα άφησε τις ΔΕΥΑ να βολοδέρνουν τέσσερα πέντε χρόνια τώρα και να συρθούν κάποια στιγμή σε συγχωνεύσεις, με κύριο μοχλό πίεσης το τεράστιο κόστος ενέργειας που δημιουργούσε σταθερά, ανοδικά χρέη. Κάπου όμως στη μέση χάλασε τα σχέδια το ΣτΕ και έτσι αναζήτησε άλλους τρόπους, όπως ότι, αν συγχωνευθούν με τον ένα ή άλλο τρόπο θα τους επιδότηση στο χρέος στην ενέργεια
«Άρθρο 274 ΚΩΔΙΚΑ ΔΗΜΩΝ
1. Για την εξόφληση μέρους των οφειλών των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευση (Δ.Ε.Υ.Α.) και των συνδέσμων ύδρευσης προς τους παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίες έχουν καταστεί ληξιπρόθεσμες μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2025, επιδοτείται ποσοστό αυτών με το ποσό των διακοσίων εκατομμυρίων ευρώ (200.000.000) που έχει μεταφερθεί από τα έσοδα του ειδικού λογαριασμού με την ονομασία «Ταμείο Ενεργειακής Μετάβασης» της παρ. 1 του άρθρου εξηκοστού πρώτου του ν. 4839/2021 (Α’ 236) σε τραπεζικούς λογαριασμούς των παρόχων ηλεκτρικής ενέργειας σε πιστωτικά ιδρύματα δυνάμει του άρθρου 47 του ν. 5167/2024 (Α’ 207).» Δηλαδή τα χρήματα τα πήραν οι πάροχοι για να μην γκρινιάζουν και συνεχίζεται η θηλιά στις ΔΕΥΑ:
2. «3. Για οφειλές των Δ.Ε.Υ.Α. και των συνδέσμων ύδρευσης προς παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας, οι οποίες καθίστανται ληξιπρόθεσμες μετά τη δημοσίευση του παρόντος, και για τις οποίες διαπιστώνεται, επί τρία (3) συνεχόμενα τρίμηνα, απόκλιση εξόφλησης ή εξυπηρέτησης σχετικής ρύθμισης μεγαλύτερη του δέκα τοις εκατό (10%), το διοικητικό συμβούλιο αυτής υπέχει πειθαρχική και ποινική ευθύνη.», εν τω μεταξύ το ρεύμα αυξάνεται συνεχώς.
ΡΑΑΕΥ
Η Ρυθμιστική Αρχή παράλληλα έβαλε καμιά δεκαπενταριά προϋποθέσεις για διαχειριστική επάρκεια που οι περισσότερες ΔΕΥΑ (Αριθμ. ΥΠΕΝ/ΔΣΔΥΥ/53924/460) δεν μπορούν να τις πιάσουν και παράλληλα ζήτησε μελέτες πενταετή προγράμματα σύμφωνα με το νόμο, φορτώνοντας όλα αυτά τα κόστη στους πολίτες. Η μελέτη της ΔΕΥΑΝ προβλέπει έως το 2029 έσοδα τρία εκατομμύρια περίπου από δύο και κάτι που είναι σήμερα, γι αυτό και οι τελευταίες αυξήσεις. Η ειρωνεία είναι ότι στα κόστη που μας υποχρεώνουν, είναι και περιβαλλοντικό κόστος εκατόν δέκα έξι χιλιάδες περίπου το χρόνο, εξακόσιες χιλιάδες στη πενταετία, γιατί λέει στην αναθεώρηση του σχεδίου διαχείρισής των λεκανών απορροής, βρήκαν ότι σε κάποια σημεία στον Πόριαρη και στον κάτω ρου του Ευήνου η ποιότητα του νερού είναι καλή, η χημική ανάλυση καλή αλλά χαμηλής εμπιστοσύνης, με τόσα που γίνονται στο ποτάμι από άλλους να πληρώσουμε εμείς με την αιτιολογία που βλέπετε. Το 5% της αύξησης δηλαδή ήταν αυτό.
ΕΥΔΑΠ
Η ΕΥΔΑΠ είναι Ανώνυμη Εταιρεία του εμπορικού δικαίου με πλειοψηφία μετοχών του κράτους, αλλά και μειοψηφία ιδιώτες και ιδιωτικές εταιρείες, μερικοί με ποσοστό άνω του 10% και δικαιώματα μειοψηφίας. Όμως θα συμφωνήσω και εγώ με αυτό που ειπώθηκε ότι δημόσιο νερό σημαίνει και περαιτέρω κοινωνικό έλεγχο και συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών, αυτό όμως δεν ισχύει μόνο για εμάς , αλλά για τον μισό πληθυσμό της Χώρας. Η ουσία είναι όμως ότι η ΕΥΔΑΠ έχει χαμηλές χρεώσεις και λογαριασμούς, χαμηλά κόστη επενδύσεων, υποδομές με τεράστια εμπειρία, ταμειακή ρευστότητα. Να συμπληρώσω εδώ για εμάς, ότι δεν είμαστε μόνο γειτονικές περιοχές για την επέκταση της, αλλά υδρευόμαστε και από ενιαίο υδροδοτικό σύστημα, τον Εύηνο που είναι εντός του δήμου μας και δημιουργεί και άλλες συνθήκες, αρκεί να γίνει σωστός χειρισμός. Τώρα σε οικονομικό επίπεδο είμαστε αμελητέα ποσότητα για τα μεγέθη της, αλλά πάρα ταύτα θα έχει όφελος η ίδια, γιατί πληρώνει χαμηλό ρεύμα και εργολαβίες, λόγω του μεγέθους και της μεγάλης διαπραγματευτικής ικανότητας, όπως και δικές της έμπειρες τεχνικές και οικονομικές υπηρεσίες καθώς, μέσα και τεχνολογίες.
ΔΗΜΟΣ-ΔΕΥΑΝ
Τώρα ο Δήμος καλείται να πάρει μια ιστορική απόφαση, η οποία πιστεύω ότι αν ψηφήσει θετικά θα έχει περαιτέρω τεκμηρίωση για την συνέχεια.
Το περιεχόμενο της σύμβασης θα ακολουθήσει και πρέπει να περιλαμβάνει κατά τη γνώμη μου:
• Ακριβής και αντικειμενική εκτίμηση της περιουσίας της ΔΕΥΑΝ
• Σύνδεση τιμολόγησης με την αντίστοιχη των Αθηνών
• Διασφάλιση των εργαζομένων
• Επενδύσεις στο πενταετές πρόγραμμά της
• Σύσταση τμήματος παροχής υπηρεσιών στην Ναύπακτο με ανάλογη αναφορά στον κανονισμό λειτουργίας της
• Εκπροσώπηση και συμμέτοχή στα συμβούλια που μας αφορούν
Αν πάλι ψηφίσει αρνητικά τότε πρέπει:
• Να συντάξουμε νέα τιμολογιακή πολιτική για το 2027 με τις νέες αυξήσεις και αυτές που προβλέπονται από το πενταετές που κατατέθηκε.
• Να εκτιμήσουμε τα δάνεια που θα χρειαστούν να παρθούν με εγγύηση του Δήμου.
Σε κάθε περίπτωση η «μπάλα» τώρα πρέπει να πάει απέναντι, με την διαιτησία σε βάρος μας, αλλά αυτή είναι και η πρόκληση να μετατρέψουμε τη δυσκολία σε πλεονέκτημα.
ΥΓ1: Να σημειώσω εδώ ότι, όταν αναφέρω ότι είναι αρμοδιότητας του δήμου Ναυπακτίας εννοώ ότι ο κάθε δήμος είναι υπεύθυνος για όλη την επικράτειά του και ότι συμβαίνει μέσα σε αυτή, πράττει όμως μόνο εκεί που προβλέπεται από τον νόμο, στις υπόλοιπες περιπτώσεις ο δήμος είναι υποχρεωμένος να απευθύνεται σε όλους τους άλλους, για ζητήματα που αφορούν τα συμφέροντά του και έχουν την κατά νόμο ευθύνη, ώστε να πράξουν τα αναγκαία και αντίστοιχα να ενημερώνεται, να διαβουλεύεται ή και να συναποφασίζει για τις παρεμβάσεις που γίνονται κατά νόμο πάλι στην επικράτειά του, από άλλους φορείς της δημόσιας διοίκησης.
ΥΓ2: Η ανάλυση είναι βιωματική, παρακολουθώ τα ζητήματα του νερού και έχω αρθρογραφήσει στο παρελθόν για αυτά τα θέματα στα τοπικά έντυπα και ηλεκτρονικά μέσα. Επίσης οι εκτιμήσεις είναι προσωπικές.
