13.2 C
Nafpaktos
Monday, December 6, 2021
spot_img
spot_img

Κ. Πατούχας: Πριν από το bras de fer…

Γράφει ο Κωνσταντίνος Χρ. Πατούχας

Διπλωματούχος Πολιτικός Μηχανικός

 

Η πρόσφατη αρνητική γνωμοδότηση του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) για την χωροθέτηση σχολικού συγκροτήματος που θα κάλυπτε τις ανάγκες του 3ου Δημοτικού Σχολείου στην θέση Ξυνοροδιά μπορεί και πρέπει να αντιμετωπιστεί ως μια ευκαιρία.

Αρχικά είναι ευκαιρία να αντιληφθούμε τον χρόνιο αδόκιμο τρόπο διαχείρισης ενός τόσου σοβαρού ζητήματος, της σχολικής στέγης για την πόλη της Ναυπάκτου, από τις υπηρεσίες, τους αρμόδιους φορείς και τους αντίστοιχους συλλόγους της.

Η χρονική στιγμή της γνωμοδότησης είναι ακόμη πιο καίρια καθώς μας φέρνει και σε μια ισοβαρής περίοδο, για την σύγκριση μεταξύ της Καποδιστριακής Αυτοδιοίκησης (1998-2010) και της Καλλικρατικής (2011-2022).

Έχει αξία να γυρίσουμε τον χρόνο πίσω ως το 1998 στην αρχή του κόμβου στην Αυτοδιοίκηση και να δούμε το επίπεδο των σχολικών υποδομών και την εξέλιξη τους ως τότε, στην περίοδο της μεγαλύτερης οικονομικής και πληθυσμιακής αύξησης της σύγχρονης ιστορίας της πόλης.

Το σχολείο στην Ναύπακτο

(αρχική εικόνα του 1ου Δημοτικού)

Από το σχολαρχείο στο Τζαμί του Ντουράκ Μπέη, που υπήρχε πλησίον της Δυτικής Πύλης εντός των Τειχών τον 19ο αιώνα, αποκτήσαμε το 1ο Δημοτικό Σχολείο στο παλιό Ανατολικό Προάστειο στις αρχές του 20ου σε έκταση 2.950τμ. Το αρχικό κτίριο του 1ου Δημοτικού ανήκει στην κατηγορία σχολικών κτιρίων που έχουν κηρυχθεί ανά την Χώρα ως σημαντικά νεότερα διατηρητέα. Δυστυχώς οι παρεμβάσεις που έχουν γίνει με τα χρόνια αλλοίωσαν σημαντικά τα αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά του.

Το 2ο Δημοτικό φιλοξενήθηκε αρχικά σε ιδιωτικούς χώρους, το 1947 παραχωρήθηκε από τον Δήμο εκτός σχεδίου χώρος (4.200τμ) του παλιού κοιμητηρίου πλησίον του Ι.Ν. Αγίου Στεφάνου όπου ολοκληρώθηκε σταδιακά την δεκαετία του 1950 και 1960. Το Σχολείο της Κοινότητας Αφροδίτης έγινε το 3ο Δημοτικό Ναυπάκτου στο Λόφο του νέου Ι.Ν. Αγίου Γεωργίου σε έκταση 1.950τμ και ο Ελευθέριος Βενιζέλος στην τελευταία Πρωθυπουργία του μας έφερε το 1ο Γυμνάσιο στην Ψανή σε 6.060τμ χώρο. Για την πράξη του αυτή ο Ε. Βενιζέλος κηρύχθηκε και ως επίτιμος Δημότης της Ναυπάκτου.

Ο τοπικός σχολικός ευεργέτης της πόλης είναι ο Νίκος Τσάρας καθώς με τις δωρεές οικοπέδων του στο δυτικό προάστειο και επέκταση της πόλης  (σημερινή πολεοδομική ενότητα Ψανής) ανεγέρθηκε αρχικά (σε έκταση 8.330τμ) την δεκαετία 1970 η Τεχνική Επαγγελματική Σχολή, στον χώρο όπου μέχρι τότε προβλεπόταν και η Πλατεία του Δυτικού Προαστείου της πόλης. Από την ίδια δωρεά είχαμε την έκταση (5.300τμ) για 2ο Γυμνάσιο και το 2ο Λύκειο που ως έργο ολοκληρώθηκε με μεγάλη καθυστέρηση στις αρχές της δεκαετίας 1990. Αντίστοιχα το 1ο Γενικό Λύκειο κατασκευάστηκε νωρίτερα στον χώρο του 1ου Γυμνασίου και πλησίον του.

Το 4ο Δημοτικό Σχολείο κατασκευάστηκε εντός του σχεδίου στις Εργατικές Κατοικίες στην περιοχή του Ελαιοστασίου σε έκταση 4.150τμ, το 5ο Δημοτικό στο παλιό κοινοτικό κατάστημα της Παλαιοπαναγιάς σε έκταση 860τμ και το 6ο Δημοτικό στο Λυγιά Ναυπάκτου πλησίον του Ι.Ν. Αγίου Νικολάου σε εδαφική έκταση 650τμ.

Οι υποδομές στην ευαίσθητη προσχολική αγωγή και εκπαίδευση ήταν κυρίως σε μισθωμένους χώρους ισογείων και υπογείων καταστημάτων και ξεπερνούν τον διψήφιο αριθμό. Μοναδική εξαίρεση ο πρότυπος Παιδικός Σταθμός σε 1.400τμ στο δυτικό σχολικό συγκρότημα και ο Παιδικός Σταθμός στο διατηρητέο κτίριο του παλιού ΠΙΚΠΑ στην οδό Πλαστήρα σε οικόπεδο 450τμ.

Η περίοδος της Καποδιστριακής Αυτοδιοίκησης ήταν ευκαιρία για τον σχεδιασμό και υλοποίηση σημαντικών έργων σχολικών υποδομών αξιοποιώντας πόρους από το Γ’ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης (Γ’ΚΠΣ 2000-2006) και το Εθνικό Στρατηγικό Πλαίσιο Αναφοράς (ΕΣΠΑ 2007-2013). Την ευθύνη για την αγορά των δεσμευμένων και μη χώρων, την μελέτη και εκτέλεση των έργων αυτών, είχε από το 1994 η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Αιτωλοακαρνανίας, διαδέχοντας το Υπουργείο Παιδείας με τον Οργανισμό Σχολικών Κτιρίων (ΟΣΚ) που από το 1962 είχε την ευθύνη αυτών.

Σχολικός Πολεοδομικός Σχεδιασμός

Η σχολική στέγη αποτελεί ένα τεράστιο κεφάλαιο ολοκλήρωσης πολεοδομικού σχεδιασμού που υλοποιείται αρχικά από την Νομαρχία και η εφαρμογή αυτών των προβλέψεων, από το 1981 γίνεται από τον Δήμο Ναυπάκτου μέσω της Πολεοδομίας του.

Το δίπολο μεταξύ Δήμου και Νομαρχίας αντί να είναι κάτω από το πρίσμα της συνεργασίας και υλοποίησης αυτονόητων κοινών στόχων έριξε στο καναβάτσο την σχολική υποδομή σε συνέχεια της οικιστικής κρίσης. Το Οικιστικό της Ναυπάκτου έχει ως ρίζα του την διφωνία και διαφωνία μεταξύ των δύο επιπέδων διοίκησης και στην συνέχεια από το 1994 αυτοδιοίκησης με κομματικά χαρακτηριστικά.

Ο πολεοδομικός σχεδιασμός της δεκαετίας του 1970 προέβλεψε στα πλαίσια κατασκευής του νέου αστικού άξονα (με Τούνελ στο Λόφο του Κάστρου) και της προστασίας του ιστορικού τμήματος, τον διπλασιασμό της πόλης (1978, 1980) και την δέσμευση χώρων για σχολεία στις περιοχές επέκτασης.

Έτσι έγινε δέσμευση χώρων δυτικά για Γυμνάσιο (ΟΤ 280, έκτασης 5.800τμ) στην συνοικία του Γηπέδου, Δημοτικά στα Παραλικεϊκα (ΟΤ 256, έκτασης 3.900τμ) και στην Λαγκαδούλα όπου και Παιδικός Σταθμός (ΟΤ 302 & 309 εκτάσεως 4.040τμ και 830τμ αντίστοιχα). Στα ανατολικά είχαμε την δέσμευση χώρων για Δημοτικά σχολεία στον Άγιο Νικόλαο (ΟΤ 334, εκτάσεως 3.600τμ) και στον Σκα όπου και Παιδικό Σταθμό (ΟΤ 368 στα 3.950τμ  & ΟΤ 366 με 1.150τμ), στα Διαμαντεϊκα για Γυμνάσιο (ΟΤ 372, 9.800τμ) και στην βόρεια επέκταση 4.900τμ για Δημοτικό στα Λεπτοκαρύτικα (ΟΤ 321).

Με την δεκαετία του 1980 της Αλλαγής, η απόσταση μεταξύ Δήμου, Νομαρχίας και Κεντρικής Διοίκησης και η δρομολόγηση της Πολεοδομικής Ανασυγκρότησης δεν έφερε επί τάπητος την εφαρμογή αυτών των προβλέψεων.

Στα πλαίσια της Επιχείρησης Πολεοδομικής Ανασυγκρότησης (ΕΠΑ 1982-87) προχώρησαν μελέτες και στις εννιά πολεοδομικές ενότητες που πρότειναν μεταξύ άλλων την τροποποίηση ή και προσαρμογή των προβλέψεων στις σχολικές υποδομές.

Με δεδομένο τα σχολεία και τους χώρους προσχολικής αγωγής που υπήρχαν ως τότε σε λειτουργία σε δημόσιες εγκαταστάσεις ανά πολεοδομική ενότητα έγινε εκ νέου χωροθέτηση των νέων σχολικών υποδομών. Έτσι βρίσκουμε τότε έξι (6) στην πολεοδομική ενότητα της Ψανής, δύο (2) στο Κέντρο, ένα (1) στις ενότητες Καινούργιου Χωριού, Λυγιά,  Ξηροπηγάδου, Νιοκάστρου και κανένα στις ενότητες Κάστρου, Γηπέδου και Στενού.

Συνεπώς στα δυτικά στην πολεοδομική ενότητα του Γηπέδου προτάθηκε στην θέση του προβλεπόμενου Γυμνασίου να γίνει συγκρότημα με Δημοτικό Σχολείο, Βρεφονηπιακός Σταθμός & Πλατεία ενώ οι προβλεπόμενοι χώροι του Σχολείου (ΟΤ 302) και του Παιδικού Σταθμού (ΟΤ 309) στην Λαγκαδούλα προτείνονται ως Πάρκα πόλης και Χώροι πρασίνου. Στις νέες επεκτάσεις στην πολεοδομική ενότητα Στενού προτείνεται να γίνει Βρεφονηπιακός Σταθμός & Δημοτικό Σχολείο (ΟΤ 421 & 428).

Στην πολεοδομική ενότητα του Καινούργιου Χωριού είχαμε την προσαρμογή και διατήρηση του Δημοτικού στα Λεπτοκαρύτικα,(ΟΤ 321) ως φυσιολογική νέα θέση του 3ου Δημοτικού. Ανατολικότερα στην πολεοδομική ενότητα του Λυγιά την χωροθέτηση νέου σχολικού συγκροτήματος με Γυμνάσιο και Λύκειο, αθλητικές εγκαταστάσεις,  πλατεία και πάρκινγκ στον προβλεπόμενο μέχρι τότε από το σχέδιο χώρο του Νοσοκομείου (ΟΤ 316).

Ακόμη στην ίδια ενότητα προτάθηκε η κατάργηση των προβλέψεων του Δημοτικού και Παιδικού Σταθμού στο Σκα (ΟΤ 368 & 366) και του Γυμνασίου (ΟΤ 372) στα Διαμαντεϊκα όπου αντ’ αυτού προτείνεται η χωροθέτηση Δημοτικού Σχολείου (ΟΤ 371α). Στην ίδια ενότητα στον Άγιο Νικόλαο ο προβλεπόμενος χώρος του Δημοτικού Σχολείου (ΟΤ 334) μαζί με το υφιστάμενο τότε 6ο Δημοτικό εντάσσονται στην χωροθέτηση του νέου Διοικητηρίου. Στην νέα επέκταση της ίδιας ενότητας χωροθετείται Νηπιαγωγείο (ΟΤ 480) ενώ στην πολεοδομική ενότητα του Ξηροπηγάδου σχολικό συγκρότημα με Δημοτικό, Νηπιαγωγείο και Βρεφονηπιακό Σταθμό (ΟΤ 589).

(χωροθέτηση σχολικού & διοικητικού συγκροτήματος στην Π.Ε. Λυγιιά _ Ε.Π.Α.)

Μια σημαντική κατεύθυνση από την ομάδα μελέτης της πολεοδομικής ανασυγκρότησης (ΕΠΑ) και χωροταξική οργάνωσης (ΓΠΣ) της Ναυπάκτου ήταν η εξέλιξη της Παλιάς πόλης – του Ιστορικού Κέντρου (βλέπε πολεοδομικές ενότητες του Κάστρου και Κέντρου) και σε ευρύτερο πολιτισμικό κέντρο με αναφορά σε ένα Τριτοβάθμιο Εκπαιδευτικό ίδρυμα. Η έδρα και τα γραφεία του Πανεπιστημιακού Ιδρύματος της Ναυπάκτου παίρνουν χωροθέτηση εντός του Κάστρου στο Αρχοντικό Μπότσαρη και πρώτους διδασκαλικούς χώρους τις εγκαταστάσεις της Τεχνικής Σχολής.

Νομαρχία & Δήμος

Το σύνολο αυτών νέων προβλέψεων περιλαμβανόντουσαν στην πολεοδομική μελέτη επέκτασης και αναθεώρησης του σχεδίου (ΠΜΕΑ) από την ΕΠΑ με επίβλεψη από το τμήμα Πολεοδομικών εφαρμογών της Νομαρχίας. Την ίδια ώρα ο Δήμος Ναυπάκτου με την Πολεοδομία του υπό την πίεση της τεράστιας ανάγκης ανοικοδόμησης δεν είχε την υπομονή αλλά ούτε την διάθεση να αναμένει την θεσμοθέτηση αυτών και συνέχιζε την εφαρμογή του ισχύον καθεστώτος.

Αυτή η διαφορετική πολεοδομική στρατηγική ήταν και η ρίζα του Οικιστικού ζητήματος που έφτασε την πόλη στο αδιέξοδο το 1998 με την αναστολή των οικοδομικών αδειών και εργασιών επίσημα στο κεντρικό τμήμα της πόλης και πρακτικά και στο υπόλοιπο. Μέχρι την Καποδιστριακή Αυτοδιοικητική περίοδο η πολεοδομική σύγχυση δεν έδωσε περιθώρια στην δρομολόγηση νέων σχολικών χώρων ενώ ξεκινά ήδη από το 1994 και το μπαράζ αποχαρακτηρισμού των δεσμευμένων χώρων (ΟΤ 256 Παραλικεϊκα). Η αγορά χώρου από τον Δήμο για Νηπιαγωγείο στο δυτικό σχολικό συγκρότημα (οδός Θέρμου & Τσάρα) περνά στην λήθη με την διαμόρφωση του αργότερα σε χώρο στάθμευσης.

Τα σχολεία με την εκπαιδευτική και μαθητική κοινότητα της πόλης βρεθήκανε θεατές ενός άμυαλο bras de fer μεταξύ του Δήμου και της Νομαρχίας το οποίο θα εξελιχθεί την περίοδο των μεγάλων δυνατοτήτων και ευκαιριών της Καποδιστριακής Αυτοδιοίκησης. Για τα επεισόδια αυτής της περιόδου και πως καθόρισαν την μετέπειτα πορεία (βλέπε Καλλικράτης) των σχολικών υποδομών αξίζει να γίνει μια πιο ενδελεχή αναφορά.

 

Newspaper WordPress Theme
Newspaper WordPress Theme
Newspaper WordPress Theme
Newspaper WordPress Theme
Newspaper WordPress Theme
Newspaper WordPress Theme
Newspaper WordPress Theme

Περισσότερα

Newspaper WordPress Theme