Γράφει ο Νίκος Δημητρόπουλος, οικονομολόγος
Δραστική Μείωση της Οικολογικής Παροχής στον Εύηνο: Η Θυσία ενός Ποταμού για την Υδροδότηση της Αθήνας.
Στο πλαίσιο των έκτακτων μέτρων για την αντιμετώπιση της παρατεταμένης λειψυδρίας στην Αττική, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προχώρησε σε μια δραματική παρέμβαση: τη μείωση κατά 70% της οικολογικής παροχής νερού που υποχρεούται να απελευθερώνει η ΕΥΔΑΠ από το φράγμα του Ευήνου προς την κοίτη του ποταμού. Η απόφαση αυτή αποτελεί μια άμεση προσπάθεια εξοικονόμησης πόρων, η οποία όμως μεταφέρει το βάρος της κλιματικής κρίσης απευθείας στο φυσικό οικοσύστημα της Αιτωλοακαρνανίας.
Το Ιστορικό και η Μαθηματική Αποτύπωση της Μείωσης
Ή αρχική Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ) του έργου επέβαλλε στην ΕΥΔΑΠ την υποχρέωση να αφήνει ελεύθερο 1,00 κυβικό μέτρο νερού ανά δευτερόλεπτο (m³/s) να ρέει μετά το φράγμα. Ο στόχος ήταν η διατήρηση της ζωής στον ποταμό και η τροφοδοσία των κατάντη περιοχών.Με την έκτακτη τροποποίηση, η παροχή αυτή συρρικνώθηκε στα 0,31 m³/s. Η μείωση κατά 0,69 m³/s μεταφράζεται στα εξής ετήσια μεγέθη:Αρχική ετήσια απελευθέρωση: ~31,54 εκατομμύρια κυβικά μέτρα (m³).Νέα ετήσια απελευθέρωση: ~9,78 εκατομμύρια κυβικά μέτρα (m³).Ετήσιος όγκος που αφαιρείται από το ποτάμι: ~21,76 εκατομμύρια κυβικά μέτρα (m³).Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος, η ποσότητα που στερείται ο Εύηνος ισοδυναμεί με περίπου 20 έως 25 ημέρες πλήρους υδροδότησης ολόκληρης της Αττικής, προσφέροντας μια σημαντική «ανάσα» στους κεντρικούς ταμιευτήρες της πρωτεύουσας.
Οι Περιβαλλοντικές και Οικολογικές Επιπτώσεις
Η οικολογική παροχή δεν είναι πλεόνασμα νερού, αλλά η ελάχιστη απαραίτητη ποσότητα για την επιβίωση ενός υδάτινου οικοσυστήματος. Η κατακόρυφη πτώση της ροής κατά 70% προκαλεί αλυσίδα αρνητικών επιπτώσεων:Υποβάθμιση των ενδιαιτημάτων: Η δραματική μείωση της στάθμης του νερού συρρικνώνει τον ζωτικό χώρο για την πανίδα του ποταμού. Ψάρια, αμφίβια και υδρόβιοι οργανισμοί εγκλωβίζονται σε απομονωμένες λιμνούλες με χαμηλό οξυγόνο, αυξάνοντας τη θνησιμότητά τους.
Αύξηση της θερμοκρασίας και ευτροφισμός: Λιγότερο νερό σημαίνει ότι ο ποταμός θερμαίνεται πολύ πιο γρήγορα από τον ήλιο. Οι υψηλές θερμοκρασίες, σε συνδυασμό με τη στάσιμη ροή, ευνοούν την υπερανάπτυξη άλγεων (ευτροφισμός), υποβαθμίζοντας την ποιότητα του νερού.
Κατάρρευση της παραποτάμιας βλάστησης: Τα πλατάνια και η πλούσια βλάστηση που χαρακτηρίζουν τις όχθες του Ευήνου εξαρτώνται από τον υδροφόρο ορίζοντα που τροφοδοτεί το ποτάμι. Η ξηρασία της κοίτης οδηγεί σε σταδιακή νέκρωση της παρόχθιας χλωρίδας και διάβρωση των εδαφών.
Οι Κοινωνικές και Οικονομικές Συνέπειες για την Τοπική Κοινωνία
Ο Εύηνος αποτελεί πηγή ζωής και οικονομικής δραστηριότητας για την ευρύτερη περιοχή της Ναυπακτίας και του Μεσολογγίου. Οι επιπτώσεις της μείωσης αγγίζουν άμεσα τους κατοίκους:
Πλήγμα στον Πρωτογενή Τομέα:
Η μείωση της ροής επηρεάζει τον υδροφόρο ορίζοντα της περιοχής, δυσχεραίνοντας την άντληση νερού από γεωτρήσεις για την άρδευση καλλιεργειών και το πότισμα του ζωικού κεφαλαίου.Υφαλμύρωση των υδάτων: Στις εκβολές του ποταμού, η μειωμένη πίεση του γλυκού νερού επιτρέπει στο θαλασσινό νερό να εισχωρήσει πιο βαθιά στην ενδοχώρα. Αυτό καταστρέφει την ποιότητα του υπόγειου νερού, καθιστώντας το ακατάλληλο για άρδευση και ύδρευση.
Αντίκτυπος στον Εναλλακτικό Τουρισμό:
Ο Εύηνος (ιδιαίτερα στην περιοχή του Χάνι Μπανιά) είναι διεθνώς αναγνωρισμένος προορισμός για rafting, kayak και άλλες αθλητικές δραστηριότητες. Η δραστική μείωση της ροής καθιστά το ποτάμι μη πλωτό για μεγάλα διαστήματα του έτους, πλήττοντας τις τοπικές τουριστικές επιχειρήσεις.
Συμπέρασμα:
Ημείωση της οικολογικής παροχής του Ευήνου αποτελεί μια κλασική περίπτωση «διαχείρισης κρίσης», όπου προτεραιοποιείται η επιβίωση ενός μεγάλου αστικού κέντρου εις βάρος της περιβαλλοντικής ισορροπίας της επαρχίας
