Η εισήγηση της παράταξης Αλλάζουμε πλεύση, για το θέμα της κοπής των δέντρων στο κάστρο της Ναυπάκτου, στο χθεσινό δημοτικό συμβούλιο, όπως κατατέθηκε στο σώμα από τον επικεφαλής της Ανδρέα Κωνσταντόπουλο:
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, έφερα το θέμα αυτό σήμερα στο Δημοτικό Συμβούλιο γιατί θεωρώ ότι όσα συνέβησαν στο Κάστρο της Ναυπάκτου δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως μία απλή υπόθεση κοπής κάποιων δέντρων.
Μιλάμε για το σημαντικότερο μνημείο της πόλης μας.
Μιλάμε για ένα μνημείο που είναι ταυτισμένο με την ιστορία, την εικόνα και την ίδια την ταυτότητα της Ναυπάκτου.
Και γι’ αυτό θεωρώ ότι η Δημοτική Αρχή αντιμετώπισε το συγκεκριμένο ζήτημα με προχειρότητα, χωρίς ολοκληρωμένο σχεδιασμό και χωρίς την ενημέρωση που απαιτεί η σημασία του μνημείου.
• Πρώτα απ’ όλα, ας θυμηθούμε για ποιο μνημείο μιλάμε.
Το Κάστρο της Ναυπάκτου έχει κηρυχθεί ήδη από το Βασιλικό Διάταγμα της 25ης Φεβρουαρίου 1922, ΦΕΚ 28/Α/1922, ως προέχον βυζαντινό μνημείο.
Ακολούθησε μεταγενέστερη κήρυξή του ως ιστορικού διατηρητέου μνημείου 24/09/1937 ΦΕΚ 401 /Α/1937.
Σήμερα προστατεύεται από τον Ν. 4858/2021 για την προστασία των αρχαιοτήτων και της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Άρα δεν μιλάμε για έναν οποιονδήποτε κοινόχρηστο χώρο.
Δεν μιλάμε για ένα οικόπεδο που απλώς καθαρίζουμε.
Μιλάμε για ένα μνημειακό σύνολο, στο οποίο κάθε σοβαρή επέμβαση απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή, επιστημονική τεκμηρίωση και τις προβλεπόμενες διοικητικές διαδικασίες.
Και η προστασία αυτή δεν αφορά μόνο τις πέτρες και τα τείχη.
Αφορά τη φυσιογνωμία του μνημείου, το άμεσο περιβάλλον του και την εικόνα του μέσα στο ιστορικό τοπίο της Ναυπάκτου.
Δεύτερον, τι προβλέπει η νομοθεσία;
Θέλω εδώ να είμαστε συγκεκριμένοι, γιατί ενδεχομένως σήμερα θα ακούσουμε ως απάντηση ότι:
«Υπήρχε υπόδειξη της Αρχαιολογίας και εφαρμόστηκε ο αρχαιολογικός νόμος».
Κανείς δεν αμφισβητεί τον ρόλο της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας.
Κανείς δεν υποκαθιστά τους αρχαιολόγους, τους δασολόγους ή τους άλλους επιστήμονες.
Όμως αυτό δεν αρκεί ως απάντηση.
Η Υπουργική Απόφαση ΥΠΠΟΑ/ΑΤΝΕΚΕ/356112/929/2019, ΦΕΚ 2837/Β/2019, καθορίζει το πλαίσιο για τις μελέτες και τις εργασίες σε ακίνητα μνημεία.
Και προβλέπει, ανάλογα με τη φύση, τη σημασία και την έκταση της επέμβασης, συγκεκριμένα στάδια επιστημονικής τεκμηρίωσης και μελέτης.
Για εργασίες μείζονος σημασίας ή επεμβάσεις σε μνημεία μείζονος σημασίας και χώρους μεγάλης κλίμακας προβλέπεται και Προκαταρκτική Μελέτη Σκοπιμότητας – Σχέδιο Πλαίσιο, ώστε να τεκμηριώνονται η αναγκαιότητα, η σκοπιμότητα και η έκταση των προτεινόμενων εργασιών.
Άρα:
η υπόδειξη μπορεί να αποτελεί την αφετηρία μιας διαδικασίας.�Δεν σημαίνει από μόνη της ότι απαντήθηκαν όλα τα υπόλοιπα ερωτήματα.
Και εδώ έρχονται τα πραγματικά ερωτήματα.
Αν υπήρξε υπόδειξη για την απομάκρυνση βλάστησης, θέλουμε να γνωρίζουμε:
Ποια ακριβώς ήταν αυτή η υπόδειξη και ποιος την εξέδωσε;
Ποια δέντρα αφορούσε και με ποια επιστημονικά κριτήρια;
Υπήρχε ακριβής αποτύπωση των δέντρων και των θέσεών τους;
Ποια μελέτη αποτέλεσε τη βάση των εργασιών;
Ποια ήταν η προβλεπόμενη έκταση της επέμβασης;
Πώς χαρακτηρίστηκε η συγκεκριμένη επέμβαση ως προς τη σημασία της και ποιος έκανε αυτόν τον χαρακτηρισμό;
Απαιτήθηκε Προκαταρκτική Μελέτη Σκοπιμότητας; Και αν όχι, ποιος έκρινε ότι δεν απαιτείται και με ποια αιτιολογία;
Υπήρξε γνωμοδότηση του αρμόδιου Συμβουλίου Μνημείων;
Εξετάστηκε εάν απαιτούνταν γνωμοδότηση του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου και ποια ήταν η σχετική κρίση;
Ποια είναι η τελική εγκριτική διοικητική πράξη;
Και πάνω απ’ όλα:
Αυτό που εγκρίθηκε είναι ακριβώς αυτό που τελικά εκτελέστηκε στο Κάστρο;
Αυτό είναι ένα ερώτημα στο οποίο σήμερα πρέπει να δοθεί καθαρή απάντηση.
Όμως εδώ αρχίζει και η πολιτική ευθύνη της Δημοτικής Αρχής.
Γιατί δεν μπορεί ο Δήμος να εμφανίζεται ως ένας απλός παρατηρητής.
Και δεν μπορεί η Δημοτική Αρχή να κρυφτεί πίσω από την Αρχαιολογική Υπηρεσία λέγοντας:
«Αυτά μας υπέδειξαν, αυτά κάναμε».
Ο Δήμος εκπροσωπεί την πόλη.
Και όταν πρόκειται να γίνει μία τόσο εμφανής και εκτεταμένη παρέμβαση στο σημαντικότερο μνημείο της Ναυπάκτου, η Δημοτική Αρχή έχει υποχρέωση:
να γνωρίζει τι ακριβώς πρόκειται να γίνει,
να γνωρίζει την έκταση της επέμβασης,
να γνωρίζει ποια θα είναι η εικόνα του μνημείου την επόμενη ημέρα,
να ζητά όλες τις επιστημονικές διασφαλίσεις,
να ενημερώνει τα θεσμικά όργανα,
και να ενημερώνει εγκαίρως την κοινωνία.
Δεν μπορεί πρώτα η κοινωνία να βλέπει το αποτέλεσμα και μετά να αρχίζουμε όλοι να αναζητούμε τι ακριβώς είχε εγκριθεί.
Αυτό δεν είναι σχεδιασμός.
Και εδώ ακριβώς εντοπίζω την προχειρότητα με την οποία αντιμετωπίστηκε η υπόθεση.
Προχειρότητα δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη παρανομία.
Προχειρότητα είναι να πραγματοποιείται μία τόσο σοβαρή παρέμβαση στο σημαντικότερο μνημείο της πόλης χωρίς να έχει παρουσιαστεί στην κοινωνία ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για το τι γίνεται και για το τι ακολουθεί.
Και θέλω εδώ να το πω πολύ καθαρά:
Η νομιμότητα είναι η ελάχιστη υποχρέωση κάθε Δημοτικής Αρχής. Δεν είναι πολιτικό επίτευγμα.
Μία σοβαρή διοίκηση κρίνεται και από το αν έχει σχέδιο.
Από το αν προβλέπει.
Από το αν ενημερώνει.
Από το αν λογοδοτεί.
Και τελικά από το αν αναλαμβάνει την πολιτική ευθύνη των επιλογών της.
Μία σύντομη διευκρίνιση για την απόφαση της Δημοτικής Επιτροπής.
Η Δημοτική Επιτροπή είχε εγκρίνει την αποδοχή δωρεάς για εργασίες κοπής δέντρων.
Αυτό όμως πρέπει να είναι απολύτως σαφές:
Άλλο η αποδοχή μιας δωρεάς και άλλο η επιστημονική και διοικητική έγκριση της ίδιας της επέμβασης στο μνημείο.
Η αποδοχή της δωρεάς δεν υποκαθιστά τις απαιτούμενες μελέτες, γνωμοδοτήσεις και εγκρίσεις.
Και σε αυτό δεν χρειάζεται να σταθούμε περισσότερο.
• Υπάρχει όμως ένα ακόμη μεγαλύτερο ερώτημα: ποιο είναι το σχέδιο για την επόμενη ημέρα;
Μετά τις κοπές τι γίνεται;
Υπάρχει ολοκληρωμένο σχέδιο διαχείρισης της βλάστησης;
Προβλέπονται φυτεύσεις όπου επιστημονικά απαιτούνται;
Έχουν αξιολογηθεί ζητήματα διάβρωσης και προστασίας των πρανών;
Ποιο είναι σήμερα το σχέδιο πυροπροστασίας του Κάστρου;
Και σε ποια λειτουργική κατάσταση βρίσκονται οι υποδομές πυροπροστασίας που δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο της συνολικής ανάδειξης του Κάστρου την περίοδο 2005–2008;
Τι σχεδιάζεται για την ασφαλή και καθολική προσβασιμότητα;
Τι σχεδιάζεται για την ανάδειξη του μνημείου;
Γιατί εδώ βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, το μεγαλύτερο πολιτικό ζήτημα:
Υπάρχει σήμερα συνολικό σχέδιο της Δημοτικής Αρχής για το Κάστρο της Ναυπάκτου;
Όχι για την επόμενη εβδομάδα.
Για τα επόμενα πέντε, δέκα, είκοσι χρόνια.
Για τα τείχη.
Για τη βλάστηση.
Για την πυροπροστασία.
Για την προσβασιμότητα.
Για την ανάδειξη.
Για τη σύνδεση του Κάστρου με την ιστορική, πολιτιστική και αναπτυξιακή ταυτότητα της πόλης.
Ή κάθε φορά αντιμετωπίζουμε αποσπασματικά το πρόβλημα που βρίσκεται μπροστά μας;
Γι’ αυτό σήμερα δεν ζητάμε μόνο εξηγήσεις. Καταθέτουμε συγκεκριμένη πρόταση.
Ζητάμε:
Να κατατεθεί στο Δημοτικό Συμβούλιο ο πλήρης διοικητικός και επιστημονικός φάκελος της επέμβασης.
Να κατατεθεί η αρχική υπόδειξη που αποτέλεσε την αφετηρία των εργασιών.
Να κατατεθούν οι μελέτες και η επιστημονική τεκμηρίωση για τις κοπές.
Να διευκρινιστεί εάν απαιτήθηκε Προκαταρκτική Μελέτη Σκοπιμότητας και, εάν όχι, με ποια αιτιολογία.
Να κατατεθούν οι γνωμοδοτήσεις των αρμόδιων Συμβουλίων και οι εγκριτικές πράξεις.
Να κατατεθεί η αποτύπωση των δέντρων και η κατάσταση πριν από τις εργασίες.
Να ενημερωθούμε για τις τυχόν απαιτούμενες εγκρίσεις ή γνωμοδοτήσεις της Δασικής Υπηρεσίας.
Και να παρουσιαστεί το σχέδιο αποκατάστασης και διαχείρισης του τοπίου μετά τις εργασίες.
Αλλά δεν θέλω να σταματήσουμε εκεί.
Ζητώ να αναλάβει ο Δήμος πρωτοβουλία για ένα ολοκληρωμένο σχέδιο προστασίας, πυροπροστασίας, προσβασιμότητας, ανάδειξης και βιώσιμης διαχείρισης του Κάστρου της Ναυπάκτου.
Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
το Κάστρο δεν είναι ένα οικόπεδο που καθαρίζουμε.
Είναι μνημείο αιώνων.
Είναι η ιστορία της Ναυπάκτου.
Είναι η εικόνα της πόλης μας.
Και είναι μία κληρονομιά που έχουμε ευθύνη να παραδώσουμε στις επόμενες γενιές.
Γι’ αυτό η Δημοτική Αρχή δεν μπορεί σήμερα να περιοριστεί στην επίκληση μιας υπηρεσιακής υπόδειξης.
Πρέπει να απαντήσει πολιτικά:
Γνώριζε το πραγματικό εύρος της επέμβασης;
Γνώριζε ποια θα ήταν η τελική εικόνα;
Υπήρχε ολοκληρωμένο σχέδιο;
Τηρήθηκε ολόκληρη η προβλεπόμενη διαδικασία από την υπόδειξη μέχρι την εκτέλεση;
Και ποιο είναι το σχέδιο για την επόμενη ημέρα;
Γιατί σε ένα μνημείο όπως το Κάστρο της Ναυπάκτου δεν μπορεί να προηγείται η παρέμβαση και να ακολουθεί ο σχεδιασμός.
Πρέπει να συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο.
Πρώτα τεκμηρίωση. Πρώτα σχέδιο. Πρώτα οι προβλεπόμενες εγκρίσεις. Πρώτα ενημέρωση. Και μετά η επέμβαση.
Αυτό σημαίνει σοβαρή διοίκηση.
Αυτό σημαίνει σεβασμός στο μνημείο.
Και αυτό είναι που θεωρούμε ότι έλειψε από τον τρόπο με τον οποίο η Δημοτική Αρχή διαχειρίστηκε αυτή την υπόθεση.
Το Κάστρο της Ναυπάκτου αξίζει περισσότερα από αποσπασματικές παρεμβάσεις και εκ των υστέρων εξηγήσεις.
Αξίζει σχέδιο.
Αξίζει γνώση.
Αξίζει διαφάνεια.
Και πάνω απ’ όλα, αξίζει πολιτική ευθύνη.
Η ανακοίνωση της παράταξης, μετά την ολοκλήρωση του συμβουλίου:
«Η εικόνα του Κάστρου μιλάει. Ο Δήμαρχος δεν απαντάει.»
Η χθεσινή συζήτηση στο Δημοτικό Συμβούλιο άφησε περισσότερα ερωτήματα από απαντήσεις για τον τρόπο με τον οποίο η Δημοτική Αρχή διαχειρίστηκε την εκτεταμένη κοπή δέντρων στο Κάστρο της Ναυπάκτου.
Το Κάστρο της Ναυπάκτου δεν είναι ένας απλός δημοτικός χώρος. Προστατεύεται ως προέχον βυζαντινό μνημείο και ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο, με τα σχετικά ΦΕΚ του 1922 και του 1937. Η προστασία αυτή δεν αφορά μόνο τα τείχη, αλλά και τον περιβάλλοντα χώρο, που αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της ιστορικής και αισθητικής φυσιογνωμίας του μνημείου.
Ακριβώς γι’ αυτό, όταν πρόκειται για επεμβάσεις μεγάλης κλίμακας σε έναν τόσο σημαντικό αρχαιολογικό χώρο, δεν αρκούν αποσπασματικές υπηρεσιακές υποδείξεις. Απαιτείται πλήρης επιστημονική τεκμηρίωση και τήρηση όλων των προβλεπόμενων διοικητικών διαδικασιών.
Στη χθεσινή συνεδρίαση, ο Δήμαρχος δεν απάντησε στα κρίσιμα ερωτήματα που τέθηκαν:
Υπήρξε η απαιτούμενη μελέτη;
Τηρήθηκαν όλες οι προβλεπόμενες διαδικασίες και εγκρίσεις;
Αντί συγκεκριμένων απαντήσεων, παρουσιάστηκαν έγγραφα της Εφορείας Αρχαιοτήτων και εγκρίσεις του Δασαρχείου. Η βασική επιστημονική μελέτη, όμως, δεν παρουσιάστηκε ποτέ.
Εξίσου σοβαρό είναι ότι η ίδια η κοπή των δέντρων δεν εισήχθη ποτέ προς συζήτηση και λήψη απόφασης στη Δημοτική Επιτροπή. Το μόνο θέμα που ήρθε προς ψήφιση ήταν η αποδοχή της δωρεάς της ΔΕΗ, η οποία αφορά την αποδοχή της δωρεάς και δεν συνιστά πράξη έγκρισης της ίδιας της επέμβασης στο μνημείο.
Παρ’ όλα αυτά, ο Δήμαρχος επιχείρησε να ταυτίσει την ψήφο για την αποδοχή της δωρεάς με την έγκριση της κοπής.
Ο ισχυρισμός αυτός δεν αντέχει ούτε στα ίδια τα χρονολογικά δεδομένα.
Η αποδοχή της δωρεάς έγινε τον Οκτώβριο του 2025, ενώ οι υποδείξεις της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας που επικαλείται ο Δήμαρχος φέρουν ημερομηνία Νοεμβρίου 2025.
Το ερώτημα επομένως είναι απλό:
Πώς μπορεί να θεωρείται ότι εγκρίθηκε τον Οκτώβριο μία συγκεκριμένη επέμβαση που, σύμφωνα με όσα επικαλείται σήμερα η Δημοτική Αρχή, στηρίζεται σε έγγραφα που εκδόθηκαν τον Νοέμβριο;
Η εικόνα που παρουσιάζει σήμερα το Κάστρο προκαλεί εύλογη ανησυχία. Ένα μνημείο αυτής της ιστορικής αξίας δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με επικοινωνιακές υπεκφυγές και διαδικασίες που αφήνουν τόσα αναπάντητα ερωτήματα.
Καλούμε τη Δημοτική Αρχή να δώσει άμεσα στη δημοσιότητα ολόκληρο τον διοικητικό και επιστημονικό φάκελο της επέμβασης: τη μελέτη, τις γνωμοδοτήσεις, τις εγκρίσεις και κάθε σχετικό έγγραφο που τεκμηριώνει ότι τηρήθηκαν όλες οι προβλεπόμενες νόμιμες διαδικασίες.
Καλούμε τη Δημοτική Αρχή να σταθεί στο ύψος της ευθύνης της και να δώσει καθαρές απαντήσεις στους πολίτες της Ναυπάκτου.
Η προστασία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς δεν είναι θέμα επικοινωνίας.
Είναι θέμα νομιμότητας, διαφάνειας, πολιτικής ευθύνης και σεβασμού απέναντι στην ιστορία της Ναυπάκτου.
Η εικόνα του Κάστρου μιλάει.
Τώρα είναι η σειρά του Δημάρχου να απαντήσει.
Ναύπακτος, 27 Αυγούστου 2026
Δημοτική Παράταξη
«Αλλάζουμε Πλεύση»
