Για το θέμα της κοπής των δέντρων στο κάστρο της Ναυπάκτου, θα συζητήσει το δημοτικό συμβούλιο Ναυπακτίας στη συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου το απόγευμα της Τετάρτης. Οι αντιδράσεις που έχουν προκληθεί από τις εν λόγω εργασίες, έχουν ανοίξει τη συζήτηση στην πόλη και έχει τη δική της ιδιαίτερη σημασία να ανατρέξουμε σε δύο ρεπορτάζ της εφημερίδας «εμπρός», το 2018 και το 2020, όπου ετέθη το θέμα των κινδύνων που εγκυμονούν στη συγκεκριμένη περιοχή, τόσο για το ίδιο το μνημείο όσο φυσικά και για την ανθρώπινη ζωή.
Ρεπορτάζ της Εμπρός, στις 27 Ιουλίου 2018, για τους κινδύνους στο κάστρο- δάσος της Ναυπάκτου:
Τίτλος θέματος:
Μία «πυριτιδαποθήκη» πάνω από τα κεφάλια μας
Κάθε φορά που μας μεταφέρονται εικόνες καταστροφών από πυρκαγιές, στη Ναύπακτο στρέφουμε το βλέμμα μας προς το βορά. Ενστικτωδώς κοιτάζουμε το κάστρο και θέτουμε πάντα το ίδιο ερώτημα: τι θα γινόταν εδώ; Λίγο η σπουδαιότητα που έχει για την περιοχή ο χώρος, από πολλές πλευρές κι όχι από μία, λίγο το ότι κυριολεκτικά ακουμπά στην πόλη, λίγο αν θέλετε ακόμα και για τις όσες αναφορές το συνοδεύουν σχετικά με το βαθμό κινδύνου που αντιμετωπίζει λόγω των πεύκων με τα οποία έχει ντυθεί, το δάσος του κάστρου αποτελεί το νούμερο ένα ζητούμενο προστασίας από τέτοιου είδους φαινόμενα. Σήμερα η «Ε» αναλύει τα δεδομένα που επικρατούν στην περιοχή, και εστιάζοντας κυρίως στα όσα μας μεταφέρει ο δασάρχης Γιώργος Ράπτης κρούει τον κώδωνα του κινδύνου.
Ξετυλίγοντας το κουβάρι του τι ισχύει σήμερα γύρω από την πυρασφάλεια στη «βιτρίνα» -θα μας επιτρέψετε τον όρο- της πόλης, απευθυνθήκαμε καταρχάς στο δήμο, ο οποίος προΐσταται στον τομέα της πολιτικής προστασίας των εδώ υπηρεσιών. Μιλώντας με τον αρμόδιο αντιδήμαρχο Ανδρέα Κοτσανά, ο οποίος στην ουσία αναπληρώνει το δήμαρχο που προεδρεύει του οργάνου, ζητήσαμε πληροφορίες για τον τομέα της πυρασφάλειας και τι έχει γίνει σήμερα στο κομμάτι της πρόληψης. Μάλιστα εντελώς συμπτωματικά η συζήτησή μας έγινε ενώ ο ίδιος ήταν με τους έξι εργάτες της πυροπροστασίας στο συγκεκριμένο χώρο, επιβλέποντας τις παρεμβάσεις που αυτή την περίοδο είναι σε εξέλιξη. Ο κ. Κοτσανάς μας είπε πως στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων που έχει ο δήμος, και με βάση τα χρήματα που έχουν διατεθεί για τον τομέα της πυροπροστασίας, το επίπεδο κρίνεται αρκετά καλό. Μας είπε πως έχουν γίνει οι εργασίες καθαρισμού στις άκρες του οδικού δικτύου, ενώ ήδη έχει τεθεί και σε εφαρμογή η απαγόρευση της κυκλοφορίας, από τις 9 το βράδυ έως τις 6 το πρωί, και έως τις 31 Οκτωβρίου, εννοώντας το δίκτυο που οδηγεί από την είσοδο του κάστρου προς τον περιφερειακό δρόμο. Παραμένοντας στο κομμάτι της πρόληψης και του ρόλου του δήμου ο αντιδήμαρχος σημείωσε πως κατόπιν των παρατηρήσεων και τον ελέγχων που γίνονται η ΔΕΥΑΝ εγγυάται πως οι δεξαμενές και οι κρουνοί μπορούν να εφοδιάσουν με νερό ανά πάσα στιγμή τις δυνάμεις καταστολής.
Αν. Κοτσανάς: «Είμαστε έτοιμοι ως δήμος»
Ερωτηθείς για το πώς παρεμβαίνει ως φορέας στο απευκταίο σενάριο ο κ. Κοτσανάς μας είπε πως ο δήμος συμμετέχει στο τοπικό συντονιστικό με τις άλλες αρμόδιες υπηρεσίες (βλ. πυροσβεστική, δασαρχείο, αστυνομία), προσθέτοντας πως το σχέδιο δράσης υπάρχει και είναι σε ισχύ ανά πάσα ώρα. Εστιάζοντας στο πρακτικό κομμάτι και το τι θα προσφέρει ο δήμος τόνισε πως τα μέσα που οφείλει να διαθέσει είναι μηχανήματα καθαρισμού, χειριστές και υδροφόρες, για τα οποίας μάλιστα ο ίδιος δήλωσε πανέτοιμος, αν κάποια στιγμή του ζητηθεί, να συνδράμει. Ο αντιδήμαρχος μας είπε ακόμα πως στο πλαίσιο της καλύτερης προετοιμασίας, για την αποφυγή συνωστισμού, έχει ήδη απαγορευτεί το παρκάρισμα στις στροφές μετά τις καφετέριες, καθώς στόχος την κρίσιμη ώρα είναι το δίκτυο να παραμένει ανοιχτό. Ακόμα μας τόνισε πως η υπηρεσίας Περιβάλλοντος έχει από νωρίς ενημερώσει τους ιδιοκτήτες οικοπέδων για τον καθαρισμό τους, με την «απειλή», όπου δε γίνεται αυτός, και βάσει της πρόβλεψης του νόμου, να παρεμβαίνει ο δήμος κάνοντας τις εργασίες, στέλνοντας στη συνέχεια το λογαριασμό στον κάτοχο του ακινήτου. Τέλος ο κ. Κοτσανάς μας δήλωσε πως όταν υπάρχουν προειδοποιήσεις για ημέρες με συνθήκες υψηλής επικινδυνότητας τότε όλο το προσωπικό είναι σε κατάσταση επιφυλακής, γίνονται συχνές περιπολίες, ενώ δεν αποκλείεται, σε εκείνες τις συνθήκες να απαγορεύεται και σε άλλες ώρες η κυκλοφορίας των αυτοκινήτων.
Τι γίνεται όμως, όταν η έρευνά μας μπαίνει πιο βαθιά, στην «καρδιά» του δάσους; Η πρόληψη εδώ ανήκει στο δασαρχείο και η συζήτηση που κάναμε με το δασάρχη Ναυπάκτου μόνο άνετα δεν μας κάνει να αισθανόμαστε. Ο Γιώργος Ράπτης δεν κρύφτηκε πίσω από τα λόγια τονίζοντάς μας σε κάθε τόνο πως η δασική έκταση πάνω από την πόλη αποτελεί, όπως χαρακτηριστικά μας είπε, «μια πυριτιδαποθήκη πάνω από τα κεφάλια μας». Στη συζήτηση που κάναμε μαζί του μας εξήγησε το λόγο του ισχυρισμού του αυτού και πραγματικά είναι να απορεί κανείς γιατί το σύνολο των παρατηρήσεών του δεν έχουν εισακουστεί έως σήμερα από τους αρμοδίους, αφήνοντας τη συγκεκριμένη περιοχή εκτεθειμένη στον κίνδυνο.
Γ. Ράπτης: «Στο μηδέν η πρόληψη»
Καταρχάς, για να καταλάβετε το μέγεθος της απόγνωσης στην οποία βρίσκεται, μας είπε πως το προσωπικό για τον καθαρισμό εντός του δάσους θα αναλάβει από την 1η Αυγούστου, τονίζοντάς μας μάλιστα πως πάνε πολλά χρόνια από την τελευταία φορά που είχε δοθεί αυτή η δυνατότητα στην υπηρεσία. Κι αν αυτό δεν σας αρκεί, όπως μας ανέφερε, μας ενημέρωσε ακόμα πως ο διαγωνισμός για τον καθαρισμό του οδικού δικτύου τώρα θα βγει στον αέρα, σημειώνοντάς μας μάλιστα πως μιλάμε για 18.000 ευρώ, τα οποία δεν φτάνουν σε καμία περίπτωση για να καλύψουν τις ανάγκες 300 περίπου χιλιομέτρων. Τι θα κάνει λοιπόν το δασαρχείο; Θα εστιάσει εκεί που υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος, ελπίζοντας πως ταυτόχρονα θα σταθεί και τυχερό στα «παιχνίδια» της μοίρας. «Η πρόληψη είναι στο μηδέν», μας είπε χαρακτηριστικά ο κ. Ράπτης, υποστηρίζοντας πως την υπηρεσία του, παρότι έχει έναν τόσο σημαντικό ρόλο στο θέμα, δυστυχώς την έχουν για χρόνια στην… απ’ έξω, με την έννοια της ενίσχυσής της.
«Το δάσος είναι σε τραγική κατάσταση, όμως δεν βάζουν μυαλό όσο κι αν εμείς φωνάζουμε», μας πρόσθεσε, λέγοντας ξεκάθαρα πως το κάστρο κινδυνεύει ανά πάσα ώρα και στιγμή. Ερωτηθείς για το πώς μεταφράζεται αυτό μας είπε πως εάν ευνοήσουν οι καιρικές συνθήκες τότε χωρίς υπερβολή η ολοσχερής παράδοσή του στις φλόγες είναι υπόθεση λίγων μόλις λεπτών. «Τα χρήματα θα πρέπει να μας στέλνονται τον Απρίλιο κι όχι τώρα», επανέρχεται, συμπληρώνοντας με νόημα: «Τώρα απλά κάνουμε το σταυρό μας να μην έχουμε φωτιά». Δοθείσης της ευκαιρίας μάλιστα ο κ. Ράπτης μας λέει πως αυτό δεν αφορά μόνο το κομμάτι της πρόληψης στη δασική περιοχή, αλλά γενικά στη λειτουργία της υπηρεσίας, καθώς στερείται ακόμα και των πιο βασικών για την εκπλήρωση των καθηκόντων της. «Κι αν συμβεί κάτι, εμάς θα τρέχουν στη συνέχεια», παρατηρεί, επαναφέροντας την απόγνωσή του στο προσκήνιο.
Υπάρχει όμως κάπου, έστω κάτι, που να μας κάνει να αισθανθούμε, τουλάχιστον, λίγο καλύτερα; Ναι, αν και εδώ μπαίνουμε σε πιο βαθιά θέματα που αφορούν τη φύση του δάσους. Όπως μας είπε οι πεσμένες πευκοβελόνες δεν επιτρέπουν τη βλάστηση στο έδαφος, αφήνοντάς μας μόνο ως κίνδυνο τα ίδια τα πεύκα… Κι εδώ δυστυχώς η συζήτηση γίνεται και πάλι… μαύρη, αφού όπως μας είπε μιλάμε για το πλέον εύφλεκτο δέντρο, για το οποίο τα όσα ακούγονται κατά καιρούς, και τη σχέση του με τη φωτιά, είναι πέρα για πέρα αλήθεια. Ο δασάρχης μας τόνισε πως η υπηρεσία έχει εδώ και χρόνια ζητήσει την εκπόνηση μίας μελέτης για την αντικατάσταση των συγκεκριμένων δέντρων. Σημείωσε πως απαιτείται μία πολύ μεγάλη δουλειά, η οποία όμως κάποια στιγμή θα πρέπει να γίνει, για να μας δοθεί και ο τρόπος που θα προχωρήσουμε στην κοπή τους. Κατά τον ίδιο η μελέτη αυτή θα μας δείξει καταρχάς τι είδους θάμνοι θα πρέπει να φυτευτούν στην περιοχή, συγκρατώντας τα νερά του βουνού (ο λόγος για τον οποίο φυτεύτηκαν τα πεύκα τη δεκαετία του ’30), αναδεικνύοντας το κάστρο, αλλά και μην παρέχοντας τον ίδιο βαθμό ευκολίας στις φλόγες να ταξιδέψουν, όπως κάνει το πεύκο. Ως προς αυτό, μάλιστα, ο κ. Ράπτης είναι κάθετος πως κάποια στιγμή θα πρέπει να γίνει, αφού τα πεύκα συνιστούν εγκληματική συνύπαρξη με την ανθρώπινη δραστηριότητα.
Κ. Μπέκος: «24 ώρες το 24ωρο είμαστε εκεί»
Η συζήτησή μας είχε και συνέχεια, καθώς ακολούθως ήρθαμε σε επικοινωνία με το διοικητή της πυροσβεστικής υπηρεσίας στη Ναύπακτο, συλλέγοντας πληροφορίες και από αυτόν για την κατάσταση που επικρατεί στο δάσος πάνω από την πόλη. Όπως μας είπε ο Κωνσταντίνος Μπέκος το συγκεκριμένο σημείο είναι 24 ώρες το 24ωρο υπό την εποπτεία της υπηρεσίας, όποιες κι αν είναι οι συνθήκες. Πάντα υπάρχει επανδρωμένο όχημα στην περιοχή, δείγμα της σημασίας που έχει δοθεί, και με τη σημείωση μάλιστα πως τέτοια μέριμνα δεν υπάρχει πουθενά αλλού στο νομό Αιτ/νίας. Με την πυροσβεστική στην ουσία να έχει ρόλο στην καταστολή της πυρκαγιάς, ο κ. Μπέκος μας είπε πως υπάρχει σχέδιο για την επέμβαση στην περιοχή, το οποίο κάθε χρόνο επικαιροποιείται και αφορά τόσο στην κατάσβεση της φωτιάς, όσο και στην ασφάλεια του κόσμου. Μάλιστα στο σημείο εκείνο μας ανέφερε πως η δασική άσκηση ετοιμότητας, με δύσκολο μάλιστα σενάριο και την εμπλοκή του συνόλου των φορέων, θα γίνει του χρόνου στο κάστρο για μία νέα επιτόπια εκτίμηση της κατάστασης που επικρατεί.
Μας είπε ακόμα πως η υπηρεσία του ως οφείλει έχει κάνει έλεγχο δεξαμενών και κρουνών, μεταβιβάζοντας τις οποίες παρατηρήσεις στο δήμο, ενώ ερωτηθείς για το τι συμβουλές θα μετέφερε προς τους πολίτες μας είπε καταρχάς πως είναι πολύ σημαντικό ο κόσμος να έχει προνοήσει για κάποια πράγματα κάνοντας πιο δύσκολη τη διέλευση της φωτιάς. Εκτός του καθαρισμού των σπιτιών και των στεγών μας είπε πως θα πρέπει να έχουν κοπεί κλαδιά που ακουμπούν πάνω στα σπίτια, καθώς και να μην έχουν αφεθεί εκτεθειμένα στις αυλές εύφλεκτα υλικά. Σημείωσε ακόμα ότι θα πρέπει φεύγοντας κάποιος από το σπίτι, ή εάν είναι εκεί σε περίπτωση πυρκαγιάς, να κλείσει όλα τα ανοίγματά του (τα πατζούρια δηλαδή), αποτρέποντας με αυτό τον τρόπο στις φλόγες να περάσουν στο εσωτερικό. Τέλος ερωτηθείς για το εάν υπάρχει ομάδα εθελοντών στην περιοχή μας απάντησε πως τυπικά όχι, δηλώνοντας θετικός στο να δημιουργηθεί στο μέλλον, αλλά τονίζοντας πως δεν είναι εύκολη υπόθεση καθώς απαιτείται εκπαίδευση σε αυτούς τους ανθρώπους για το πώς θα λειτουργήσουν αν παραστεί η ανάγκη.
Π. Κυρίτσης: «Η σημασία των ανθρώπινων πόρων»
Επόμενη «στάση» μας η αστυνομία της περιοχής, όπου συζητήσαμε με το διοικητή του τμήματος Παναγιώτη Κυρίτση. Ως μέλος του συντονιστικού που υπάρχει για τις έκτακτες περιπτώσεις, όπως αυτή που αναφερόμαστε σήμερα, ο κ. Κυρίτσης μας ξεκαθάρισε πως ρόλος της αστυνομίας είναι να μεριμνήσει ώστε το οδικό δίκτυο να μείνει ανοιχτό αποτρέποντας το μπλοκάρισμα των επιχειρήσεων. Όπως και οι προηγούμενοι συνομιλητές μάς τόνισε πως το σχέδιο δράσης υπάρχει, τονίζοντας όμως με νόημα πως για την εφαρμογή του απαιτούνται και οι ανάλογοι ανθρώπινοι πόροι. Με λίγα λόγια μας είπε ο διοικητής πως οι ελλείψεις που υπάρχουν, και για τις οποίες συχνά η υπηρεσία του μιλά, μπορεί να μη φαίνονται στην καθημερινότητα, όμως την κρίσιμη στιγμή που θα απαιτηθεί θα φανούν και τότε ίσως να είναι αργά.
Ολ. Βικάτου: «Ανάγκη η σταδιακή αντικατάσταση των πεύκων»
Ο κύκλος του ρεπορτάζ μας έκλεισε με την Ολυμπία Βικάτου, την Προϊσταμένη της ΛΣΤ΄ Εφορείας Αρχαιοτήτων Αιτωλοακαρνανίας και Λευκάδας, η οποία έχει την πλήρη εποπτεία των συνθηκών εντός των τειχών του κάστρου. Όπως μας είπε η υπηρεσία έχει ήδη κάνει τον καθαρισμό του χώρου αρμοδιότητάς της, μην παραλείποντας όμως να μας αναφέρει πως η συνδρομή που ζητήθηκε από το δήμο για τη συγκεκριμένη παρέμβαση δεν έτυχε θετικής ανταπόκρισης. «Με τη δικαιολογία ότι δεν είχαν προσωπικό», μας απάντησε στο ερώτημα γιατί συνέβη αυτό, τονίζοντας πως για την εξασφάλιση των καλύτερων δυνατών συνθηκών πρόληψης η υπηρεσία της μετέφερε προσωπικό από άλλες περιοχές. Η κ. Βικάτου μας ενημέρωσε επίσης πως ο χώρος του κάστρου έχει ένα δικό του σύστημα πυροπροστασίας το οποίο συντηρείται συνεχώς, και δοκιμάζεται, ώστε να είναι λειτουργικό στην περίπτωση που παραστεί ανάγκη.
Συζητώντας μαζί της της θέσαμε τα όσα πολύ σοβαρά μας μετέφερε ο δασάρχης, συμφωνώντας απόλυτα μαζί του για το βαθμό επικινδυνότητας που επικρατεί στην περιοχή. «Κατά τη διάρκεια των εργασιών ανάδειξης του κάστρου έγινε εντός του υλοτόμηση, πάντα σε συνεργασία με το δασαρχείο», μας είπε, προσθέτοντας όμως πως θα πρέπει άμεσα να γίνει ανάλογη παρέμβαση και στα εκτός των τειχών πεύκα, τα οποία απειλούν το χώρο. «Κι εμείς έχουμε θέσει το θέμα της μελέτης», τόνισε η κ. Βικάτου, σημειώνοντας μάλιστα πως ήταν το πρώτο θέμα που ετέθη από την ίδια με την ενοποίηση των αρχαιολογικών υπηρεσιών. Έχοντας η ίδια, άλλωστε, την εμπειρία της Αρχαίας Ολυμπίας μπορεί και γνωρίζει από πρώτο χέρι το πόσοι κίνδυνοι εγκυμονούν, ασχέτως εάν στην περιοχή μας δεν έτυχε ακόμα να τους αντιμετωπίσουμε σε μεγάλη έκταση. Η προϊστάμενη της αρχαιολογίας δηλώνει και αυτή οπαδός της σταδιακής αντικατάστασης των πεύκων με θαμνώδη δέντρα που δεν αποτελούν εύκολη καύσιμη ύλη, τονίζοντας πως με αυτό τον τρόπο θα γίνει και περαιτέρω ανάδειξη του μνημείου, αλλά και θα προστατευτεί ο χώρος από διάφορα φυσικά φαινόμενα, εκτός της φωτιάς. Κλείνοντας τη συζήτηση μας η κ. Βικάτου δεν παρέλειψε να μας αναφέρει πως την καλοκαιρινή περίοδο, όπου η πόλη σφύζει από ζωή, δυστυχώς λόγω των παραπάνω συνθηκών το κάστρο δεν μπορεί να φωτιστεί, καθώς με έγγραφό της η πυροσβεστική έχει απαγορεύσει τη συγκεκριμένη λειτουργία… για ευνόητους λόγους.
Συνηθίζεται στο τέλος μίας έρευνας να επιχειρείται η εξαγωγή ενός συμπεράσματος, ή η κατάθεση κάποιων ερωτημάτων. Για το θέμα που αναφερόμαστε σήμερα, όμως, τα πράγματα δεν θέλουν και πολύ περισσότερη ανάλυση. Ακούει κανείς; Έως ώρας αποδεδειγμένα όχι, παρά τις κραυγές αγωνίας. Για πόσο ακόμα όμως;
Ρεπορτάζ της Εμπρός, στις 7 Αυγούστου 2020, για την ανάγκη εκπόνησης μελέτης για την προστασία κάστρου και δάσους
Τίτλος θέματος:
Αρμονική συνύπαρξη δάσους και κάστρου
«Μία «πυριτιδαποθήκη» πάνω από τα κεφάλια μας» ήταν ο τίτλος της «ε» τον Ιούλιο του 2018 σε ένα αναλυτικό ρεπορτάζ που είχαμε κάνει για τους κινδύνους στο κάστρο- δάσος της Ναυπάκτου. Γράφαμε τότε στην εισαγωγή του θέματος: «Κάθε φορά που μας μεταφέρονται εικόνες καταστροφών από πυρκαγιές, στη Ναύπακτο στρέφουμε το βλέμμα μας προς το βορά. Ενστικτωδώς κοιτάζουμε το κάστρο και θέτουμε πάντα το ίδιο ερώτημα: τι θα γινόταν εδώ; Λίγο η σπουδαιότητα που έχει για την περιοχή ο χώρος, από πολλές πλευρές κι όχι από μία, λίγο το ότι κυριολεκτικά ακουμπά στην πόλη, λίγο αν θέλετε ακόμα και για τις όσες αναφορές το συνοδεύουν σχετικά με το βαθμό κινδύνου που αντιμετωπίζει λόγω των πεύκων με τα οποία έχει ντυθεί, το δάσος του κάστρου αποτελεί το νούμερο ένα ζητούμενο προστασίας από τέτοιου είδους φαινόμενα». Σήμερα επανερχόμαστε με αφορμή την επίσκεψη στην πόλη ανθρώπων του Ινστιτούτου Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων, και καταγράφουμε τις απόψεις όλων των εμπλεκόμενων φορέως γύρω από το πολύ σημαντικό αυτό θέμα, στη βάση του σχεδίου που πρέπει να εκπονηθεί και το οποίο θα στοχεύει τόσο στην προστασία του δάσους και των ανθρώπων, όσο φυσικά και σε εκείνη του μνημείου.
Ξετυλίγοντας το κουβάρι του τι ίσχυε τότε στον τομέα της πυρασφάλειας, είχαμε μιλήσει με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, δασαρχείο, αρχαιολογία, δήμο, και πυροσβεστική και το συμπέρασμα κυρίως από τις απόψεις των πλέον αρμοδίων, δασαρχείου και αρχαιολογίας δηλαδή, είναι πως ο χώρος του κάστρου θα πρέπει άμεσα να τύχει κάποιας μελέτης όπου θα λάβει σοβαρά υπόψη το σύνολο των αρνητικών δεδομένων που υπάρχουν σήμερα στην περιοχή, προλαβαίνοντας τα χειρότερα σε ένα κακό σενάριο.
Η συνάντηση στη Ναύπακτο
Αφορμή για να φέρουμε ξανά στην επιφάνεια το θέμα είναι η συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στη Ναύπακτο προ λίγων ημερών με εκπροσώπους του Ινστιτούτου Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων και του Πανεπιστημίου Πατρών προκειμένου να τεθούν επί τάπητος οι βέλτιστες πρακτικές διαχείρισης της βλάστησης εντός και εκτός των τειχών της Καστροπολιτείας. Στη συνάντηση, όπως αναφέρει σχετική ανακοίνωση του δήμου, συμμετείχαν ο Δήμαρχος Ναυπακτίας Βασίλης Γκίζας, o Αντιδήμαρχος Γιάννης Παπαϊωαννίδης, εκ μέρους του Ινστιτούτου Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων του ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ η Διευθύντρια Κωνσταντίνα Τσαγκάρη και ο Γιώργος Καρέτσος, ο Δασάρχης Ναυπάκτου Γιώργος Ράπτης, ο Δασολόγος Θανάσης Σταμάτης, εκ μέρους της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών ο Μιχάλης Παπαβαρνάβας και ο ειδικός συνεργάτης του Δημάρχου Ναυπακτίας Αρχιτέκτων-Μηχανικός Κωνσταντίνος Πετράκος.
Ανέφερε συγκεκριμένα η ανακοίνωση για τη συνάντηση:
«Βασικοί στόχοι των εμπλεκόμενων φορέων είναι να θωρακισθεί αποτελεσματικά η περιοχή σε περίπτωση πυρκαγιάς, να περιοριστούν οι κίνδυνοι πτώσεων δέντρων και κλαδιών και ταυτόχρονα να επιλεγεί η κοπή δέντρων, ώστε να συνάδει με το τοπίο και την ανάδειξη των τειχών της πόλης, που ξεκινούν από την παραλία της και καταλήγουν στο επάνω μέρος αυτής. Σε αυτό το πλαίσιο, τέθηκε επί τάπητος και το ζήτημα των ζημιών που προκαλείται από την επιφυτική χλωρίδα στην τειχοποιία και γενικότερα στις δομές των ιστορικών τειχών.
Το Ινστιτούτο Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων θα μελετήσει την κατάσταση της υπάρχουσας βλάστησης προκειμένου να επισημανθούν τα βασικότερα προβλήματα που προκαλούνται ή πρόκειται να προκληθούν. Επιπλέον, σε συνεργασία με το Δασαρχείο Ναυπάκτου, θα προταθούν οι κατάλληλες διαχειριστικές πρακτικές, που θα πρέπει να εφαρμοστούν και να προβλεφθούν στην τυπική διαδικασία βάσει των απαιτήσεων της ισχύουσας νομοθεσίας. Για το λόγο αυτό, και στο πλαίσιο της συνεργασίας με τον Δήμο και τους υπόλοιπους φορείς, θα πραγματοποιηθεί νέα επίσκεψη των ερευνητών τον προσεχή Σεπτέμβριο».
Κ. Μπέκος: «Είμαστε έτοιμοι…»
Επανερχόμενοι και εξετάζοντας εκ νέου την κατάσταση που επικρατεί σήμερα στο χώρο του κάστρου, εστιάζοντας στο τομέα της πυρασφάλειας, μιλήσαμε αρχικά με το Κωνσταντίνο Μπέκο, διοικητή της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Ναυπάκτου. Αφού μας κατέστησε σαφές πως το σώμα που υπηρετεί είναι ως προς το θέμα μας ένα σώμα καταστολής, μας εξήγησε πως η Πυροσβεστική κάθε καλοκαίρι εκπονεί ένα σχέδιο αντιπυρικής προστασίας, το οποίο επικαιροποιείται λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των δεδομένων. Βάσει αυτού γίνεται διασπορά οχημάτων σε διάφορα σημεία, ένα εκ των οποίων είναι και στο κάστρο, ακόμα κι αν βρίσκεται κοντά στην έδρα της υπηρεσίας, καθώς πρόκειται για επικίνδυνη ζώνη και αφορά τόσο το φυσικό περιβάλλον όσο και τους κατοίκους που υπάρχουν εκεί. Τόνισε δε παράλληλα πως το όχημα αυτό θα φύγει από εκεί σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις και εάν παραστεί πολύ μεγάλη ανάγκη να συνδράμει κάπου αλλού.
Μας ενημέρωσε πως πέρυσι το καλοκαίρι έγινε η τελευταία άσκηση ετοιμότητας, ενώ φέτος, όπως κάθε χρόνο, έγινε και ο προπαρασκευαστικός έλεγχος των υποδομών-εργαλείων που κάνει χρήση η Πυροσβεστική, δηλαδή δεξαμενών, κρουνών κλπ. Αυτές, ακόμα κι αν δεν ανήκει η συντήρησή τους στην υπηρεσία του, από τη στιγμή που η ίδια κάνει χρήση τους, οφείλει να τις ελέγχει και να κάνει τις παρατηρήσεις προς τους αρμοδίους, κεφάλαιο που όπως μας είπε φέτος βρήκε σε πολύ καλή κατάσταση.
Ο κ. Μπέκος ερωτηθείς για το εάν υπάρχει ομάδα εθελοντών στην περιοχή μας μίλησε για μία νεοσυσταθείσα τέτοια, υπό τον τίτλο «Ελληνοαμερικανική Ομάδα Έρευνας και Διάσωσης (ΜΚΟ)», η οποία μάλιστα είναι εγγεγραμμένη στο μητρώο της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας, και ανά πάσα ώρα είναι με τα μέλη της και το όχημά της στη διάθεση της υπηρεσίας του να συνδράμει. Κλείνοντας τη συζήτησή μας, ο διοικητής της Πυροσβεστικής μας επισήμανε πως από τη στιγμή που έγιναν καθαρισμοί σε επίφοβα για πυρκαγιά σημεία του κάστρου, δόθηκε τελικά το «οκ» και για το φωτισμό τους καλοκαιρινούς μήνες, πράγμα που δεν συνέβαινε τα τελευταία χρόνια.
Ολ. Βικάτου: «Αδήριτη ανάγκη η μελέτη»
Επικοινωνώντας με την προϊστάμενη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Αιτ/νίας-Λευκάδας, Ολυμπία Βικάτου, στην ουσία μας επικαιροποίησε όλα όσα μας είχε πει και προ δύο ετών, κάνοντας χαρακτηριστικά λόγο για «αδήριτη ανάγκη να γίνει η μελέτη για το χώρο του κάστρου», ενημερώνοντάς μας μάλιστα πως η ίδια ήταν που συνέστησε στο δήμο να συνεργαστεί με το Ινστιτούτου Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων, καθώς μεταξύ της ίδιας και αυτού υπάρχει συνεργασία από την περίοδο αποκατάστασης του χώρου στην αρχαία Ολυμπία. Η κ. Βικάτου μας είπε μεταξύ άλλων πως για πρώτη φορά πλέον το κάστρο φαίνεται καθαρά στον επισκέπτη που έρχεται στην πόλη, καθώς βοήθησαν προς τούτο οι εργασίες που έγιναν εκτός των τειχών, με τις υποδείξεις και της δικής της υπηρεσίας, με αποτέλεσμα να απομακρυνθούν τα γερασμένα αλλά και τα επικίνδυνα δέντρα που ήταν κοντά στο μνημείο. «Είναι από τις λίγες φορές που το κάστρο έχει συνολικά καθαριστεί τόσα καλά», μας τόνισε η κ. Βικάτου, εξηγώντας μας πως σε αυτό βοήθησε και το προσωπικό που δόθηκε, με συνέπεια να γίνουν εκτεταμένες αλλά και επαναληπτικές αποψιλώσεις.
Γ. Ράπτης: «Να αλλάξει η μορφή της βλάστησης»
Ο δασάρχης Ναυπάκτου Γιώργος Ράπτης μας είπε και αυτός αρχικά πως θα πρέπει να εκπονήσουμε ένα σχέδιο όπου θα προστατεύει παράλληλα τόσο το δάσος όσο και το μνημείο. Εστιάζοντας στα φυτά που θα πρέπει να βοηθηθούν, και τα οποία υπάρχουν στο χώρο σήμερα, εκτός φυσικά των πεύκων, μας είπε πως όλα αυτά θα βοηθήσουν το χώρο να παραμείνει «ζωντανός», αφού παράλληλα όμως γίνει και σταδιακή αντικατάσταση της φύτευσης. «Θα πρέπει μακροχρόνια να αλλάξει η μορφή της βλάστησης, χωρίς φυσικά να βάζουμε πάλι πεύκα καθώς είναι γνωστοί οι κίνδυνοι που εγκυμονούν από αυτά», μας είπε, περιμένοντας πλέον και αυτός τις προτάσεις που θα γίνουν, μιας και η δική του υπηρεσία θα κληθεί να τις υλοποιήσει. Επ’ αυτής της διαδικασίας, βέβαια, δεν παρέλειψε να μας πει ότι θα απαιτηθεί η ενίσχυση της υπηρεσίας, τόσο σε ανθρώπινο δυναμικό, όσο και σε επίπεδο χρημάτων, καθώς πρόκειται για εργασία η οποία είναι άκρως απαιτητική
Β. Γκίζας: «Προστασία και ανάδειξη»
«Στόχος μας είναι να εξετάσουμε τις καλύτερες δυνατές πρακτικές διαχείρισης της βλάστησης εντός και εκτός των τειχών του κάστρου», μας είπε ο δήμαρχος Ναυπακτίας Βασίλης Γκίζας, προσθέτοντας πως ο δήμος έχει θέσει στις βασικές του προτεραιότητες την προστασία της περιοχής από την περίπτωση πυρκαγιάς, αλλά και τον περιορισμό σειράς ακόμα κινδύνων, όπως είναι για παράδειγμα οι πτώσεις γερασμένων δέντρων ή κλαδιών. «Ταυτόχρονα όμως, αποτελεί βασική μας στόχευση η προστασία και η ανάδειξη των ιστορικών τειχών, καθώς η βλάστηση επηρεάζει καθοριστικά τη δομή τους», μας πρόσθεσε ο Β. Γκίζας, δείχνοντας ως μία πρώτη ενέργεια που βοήθησε ήδη σε αυτό την πρόσφατη απομάκρυνση 100 γερασμένων δέντρων από την περιοχή, με το αποτέλεσμα σαφώς να δικαιώνει την παρέμβαση. «Το επόμενο διάστημα θα έχουμε έτοιμη σχετική μελέτη που θα μας δίνει τις απαραίτητες κατευθύνσεις», μας είπε καταλήγοντας ο δήμαρχος Ναυπακτίας.
Γ. Καρέτσος: «Μακροχρόνιο σχέδιο διαχείρισης»
Οι πλέον αρμόδιοι για να μιλήσουν για το πλαίσιο των παρεμβάσεων που πρέπει να γίνουν στο κάστρο, αλλά και στο δάσος της γύρω περιοχής, είναι οι άνθρωποι του Ινστιτούτου που επισκέφτηκαν την πόλη προ λίγων ημερών. Στην «ε» μίλησε για τα όσα είδε, αλλά και τα όσα θα δρομολογηθούν από εδώ και στο εξής, ο Γιώργος Καρέτσος, Δασολόγος-Ερευνητής, δίνοντάς μας μία πρώτη εικόνα για το πλαίσιο παρεμβάσεων που θα πρέπει να ακολουθηθεί, και το οποίο όπως επέμεινε, δεν είναι μία στιγμιαία ενέργεια, αλλά μία μακρόχρονη και μεθοδική εργασία.
Μας εξήγησε καταρχάς και αυτός πως η επαφή του με την πόλη προέκυψε λόγω και της συνεργασίας που είχε αναπτυχθεί κατά το παρελθόν με την κ. Βικάτου για την αποκατάσταση της Ολυμπίας. «Μας κάλεσε εδώ για να βοηθήσουμε και να προλάβουμε κάτι που μπορεί να γίνει ξαφνικά, άρα για να προστατεύσουμε τους κατοίκους της περιοχής αλλά και το ίδιο το μνημείο», σημείωσε ο κ. Καρέτσος, τονίζοντας πως για την εξυπηρέτηση το εν λόγω στόχου θα πρέπει να εκπονηθεί μία μελέτη σε συνεργασία με το Πολυτεχνείο, την Αρχαιολογία και το Δασαρχείο. Ερωτηθείς για το τι διαπίστωσε κατά την επίσκεψη του στο χώρο του κάστρου και του δάσους, μας είπε πως η ίδια η βλάστηση αλλά και οι κατά καιρούς αναδασώσεις που έχουν γίνει έχουν οδηγήσει στην ανάπτυξη του δεύτερου, τονίζοντας ενδεικτικά στο σημείο εκείνο την απουσία αραίωσης, η οποίας κρίνεται σήμερα άκρως απαραίτητη. Περιγράφοντάς μας μάλιστα την εικόνα των δέντρων να έχουν προσεγγίζει τόσο πολύ τα τείχη, αναφέρθηκε και στους επιπλέον κινδύνους που υπάρχουν για το μνημείο όχι μόνο από κάποια πυρκαγιά, αλλά πχ και από την πτώση κάποιου γερασμένου μεγάλου δέντρου, ή ακόμα και από τις ριζώσεις αυτών.
«Πρέπει να δημιουργήσουμε ένα πλάνο για να είναι ασφαλής ο χώρος από όλους τους πιθανούς κινδύνους», σημείωσε ο κ. Καρέτσος, απαντώντας μας στη συνέχεια για το πόσο επικίνδυνα είναι τα πεύκα σε περίπτωση μίας πυρκαγιάς. Όπως μας είπε, τα συγκεκριμένα της περιοχής, λόγω και του ρετσινιού που έχουν, αποτελούν ένα πολύ εύφλεκτο υλικό, το οποίο καίγεται επτά φορές πιο γρήγορα από άλλα είδη της ίδιας οικογένειας. Ακολούθως σημείωσε πως η φύση από μόνη της συντελεί αλλαγές στην πορεία του χρόνου, που επηρεάζουν ένα τοπίο, όμως αυτές δεν μπορούν να γίνουν αντιληπτές πολλές φορές από τον άνθρωπο, στο βαθμό που γίνονται, καθώς τραβούν πάρα πολύ σε χρόνο.
«Με τις φυτεύσεις είμαστε γενικά φειδωλοί καθώς δεν έχουν πάντα αποτελεσματικότητα» συνέχισε, εξηγώντας μας πως η εργασία που θα γίνει, μετά τη χαρτογράφηση της περιοχής, θα προτείνει εν τέλει τη διαχείριση του τοπίουμέσω κάποιων παρεμβάσεων. Ενδεικτικά μας ανέφερε αρχικά την αραίωση όπου αυτή κριθεί απαραίτητη, και κυρίως στις πλευρές των δρόμων, αλλά και κοντά στα τείχη. Επίσης μας τόνισε πως θα πρέπει να διευκολυνθούν με διάφορους τρόπους κάποια είδη φυτών που υπάρχου μέσα στο δάσος, και τα οποία συμπεριφέρονται πολύ καλύτερα στο ενδεχόμενο μιας πυρκαγιάς. «Όλο το σχέδιο που θα προταθεί θα απαιτεί όμως μία μόνιμη παρακολούθηση κι όχι μία και μόνο παρέμβαση», επέμεινε ο κ. Καρέτσος, σημειώνοντας βέβαια πως αυτό από το σύνολο των φορέων θα πρέπει να γίνει κατανοητό, καθώς απαιτεί πόρους, ανθρώπινους και οικονομικούς.
Δεν παρέλειψε επίσης να αναφέρει πως οι παρεμβάσεις και η αναγκαιότητα τους θα πρέπει να μεταφερθούν και στον κόσμο, καθώς είναι πιθανόν να προκύψουν αντιδράσεις με την πρόταση κοπής δέντρων, εξηγώντας όμως πως στην προκειμένη περίπτωση θα πρέπει να τεθεί ως στόχος η αρμονική συνύπαρξη της βλάστησης με το μνημείο, κι όχι το πως το ένα θα υπάρχει σε βάρος του άλλου. Κλείνοντας ο κ. Καρέτσος μας ενημέρωσε για την εκ νέου επίσκεψη του κλιμακίου του Ινστιτούτου το Φθινόπωρο, αλλά και για το πόσα εργαλεία διαθέσιμα υπάρχουν, ακόμα και μέσω προγραμμάτων, στα οποία ο δήμος μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση, κάνοντας αρκετές και σημαντικές παρεμβάσεις στο χώρο.
